Жалал-Абад облусунда дан өсүмдүктөрүнүн айдоо аянттарында топуракты нөлдүк ыкма менен иштетүү (No-till) технологиясынын киргизилишине мониторинг жүргүзүү

2026-жылдын 5-апрелинде «Кошумча нарк чынжырчаларын агро каржылоо» долбоорунун алкагында Жалал-Абад облусунда дан өсүмдүктөрүнүн талааларын мониторинг жүргүзүү боюнча талаа сапары уюштурулду. Иш сапардын негизги максаты No-till (топуракты нөлдүк ыкма менен иштетүү) технологиясын колдонуп жаткан фермерлердин талааларын көрүү, өсүмдүктөрдүн абалын баалоо жана консультациялык колдоо көрсөтүү болду.

Иш сапардын жүрүшүндө жалпы аянты 13,5 гектардан ашык болгон 5 фермердик талаа каралды. Бул чарбаларда No-till (топуракты нөлдүк ыкма менен иштетүү) технологиясы биринчи жолу колдонулууда. Бардык фермерлер «Стекловидная 24» буудай сортунун биринчи репродукциясын колдонушкан. Себүү нормасы орточо 230 кг/га түзүп, жер семирткич катары аммофос жана аммиак селитрасы пайдаланылган.

Талаалардын абалын талдоо оң жыйынтыктарды көрсөттү. Күз мезгилиндеги жаан-чачындын аздыгына байланыштуу фермерлерде тынчсыздануу болгон, бирок жазгы жаан-чачындар өсүмдүктөрдүн жакшы өнүп чыгышын камсыздады. Кароо учурунда буудай жакшы абалда экени белгиленди.

Өзгөчө көңүл Кашка-Терек айылында No-till (топуракты нөлдүк ыкма менен иштетүү) технологиясын киргизүүгө бурулду. Бул ыкма бул аймакта биринчи жолу колдонулууда. Мурда фермерлер бул технология тууралуу теориялык гана маалыматка ээ болсо, долбоордун колдоосу жана окутуулар аркылуу аны практикада колдонууга өтүштү.

Жолугушуулар учурунда негизги көйгөйлөр да аныкталды. Минералдык жер семирткичтердин кымбатташы жана карбамиддин тартыштыгы негизги тоскоолдуктардан болду. Бул шартта адистер фермерлерге азоттук азыктандыруу үчүн аммиак селитрасын колдонуу сунушун беришти жана бул сунуш көпчүлүк тарабынан колдонулду.

Ошондой эле технологиянын экономикалык жагы талданды. Бул сезондо No-till (топуракты нөлдүк ыкма менен иштетүү) үчүн сепкичти ижарага алуу баасы 1 гектарга орточо 6000 сомду түздү. Бул фермерлердин өздөрүнүн техникасын сатып алууга болгон кызыгуусун арттырды. Учурда аймакта технология 35 гектар аянтта колдонулуп жатат, ал эми потенциалы 300 гектарга чейин жетиши мүмкүн.

Талаа сапарынын жыйынтыгы фермерлер арасында ресурс үнөмдөөчү технологияларга кызыгуу жогору экенин жана No-till (топуракты нөлдүк ыкма менен иштетүү) ыкмасын кеңири жайылтуу үчүн чоң мүмкүнчүлүк бар экенин көрсөттү.